---

SREDIŠNJI DINARSKI POJAS > POVRŠI I BRDA CRNE GORE I PROKLETIJE > Kučke planine (Žijovo) > Vodič > Istočni dio Žijova

12
Istočni dio Žijova

Planinski prostor istočno od Rikavca

Na istočnom dijelu Žijova nalazi se planinski vijenac, koji se proteže gotovo u smjeru zapad-istok. Lanac, koji ima oblik nepravilnog četverokuta, je gotovo sa svih strana ograničen dolinama rijeka: dolinom Seljčanske Cijevne (Lumi i Cemit ili Cem e Selcës) na jugu; dolinom Vermoshe (Lumi i Vermoshit) na sjeveru, dolinom Skrobotushe (Skorobotuša) na sjeverozapadu i dolinom Lëpushe (Ljepuša) na istoku. Posljednje dvije rijeke su desni pritoci rijeke Vermoshe. Grebenom Vile, Štrungeza i Prijuna, koji se dotiču središnjih prostora Žijova, prolazi državna granica između Crne Gore i Albanije. Svi vrhovi i grebeni Kučkih planina (Žijova) istočno od Vile i Štrungeza nalaze se na albanskom državnom teritoriju i na području nekadašnje općine Kelmend (alb. Komuna Kelmend), u distriktu Velika Malesija  (alb. Rrethi i Malësisë së Madhe - jedan od 36 albanskih distrikata), čije je sjedište u gradu Kopliku (Kopljik). Ovaj je distrikt dio  Skadarskog okruga (alb. Qarku i Shkodrës - jedan od 12 okruga u Albaniji).

Naravno, vrijedi napomenuti kako je naziv Kučke planine za ovaj njihov dio samo uvjetan naziv jer ga ne nastanjuju pripadnici plemena Kuči (alb.  Kuçi), nego su to albanski Klimenti  (Kelmendi). U ovom slučaju bi bio prikladniji naziv masiv Žijova, odn. njegov istočni dio. Iako rijeke Cijevna i Ljepuša tvore snažnu granicu prema jugu, jugoistoku i istoku, tj. prema središnjem i zapadnom prokletijskom prostoru, mnogi ovaj dio Žijova također nazivaju Prokletijama i na takav slučaj ćete često nailaziti u literaturi. Do nejasnoća dolazi jer je i masiv Žijova sam po sebi prijelazni prostor između područja crnogorskih Brda i Prokletija u Albaniji i Crnoj Gori. A dio autora čak i cijelo Žijovo (Kučke planine) uvrštava u prokletijsku grupu planina. Albanski publicist Rush Dragu, poznavatelj Keljmenda, ipak navodi da su planine Prokletija (Bjeshkët të Namuna), onaj masiv istočnije od Ljepuše.

U Keljmendu ima osam većih sela i više manjih. To su: Vermosh (Vermoš, Vrmoš), Brojë, Budaç, Gropat e Selcës, Javor, Kozhnjë, odn Kozhnja,  Kozhnjë e Sipërme, Lëpushë (Ljepuša), Mreg,  Nikç (Nikč), Selce, Tamarë (Tamara), Vukël (Vukelj). Od navedenih keljmendskih naselja, u podnožju i na padinama istočnog dijela Žijova nalaze se:  Vermosh (Vermoš, Vrmoš), Budaç, Gropat e Selcës, Javor, Lëpushë (Ljepuša), Mreg, Selce i Tamarë  (Tamara).

U ovom lancu izdižu tri grebenski međusobno povezana planinska područja:

• Bjeshka e Metohise
• Bjeshka e Jeshnicës (Ješnička planina)
• Bjeshka e Grebenit (Greben),

Bjeshka e Metohise i Bjeshka e Jeshnicës znatnije su grebenski povezane tako da između njih nema izražene granice: to je prijevoj visok gotovo 1730 metara (dok je onaj prema planini Greben na oko 1660 m - qafa e Metohise). Zapravo su te dvije planine morfološki jedna cjelina, međutim su iz antropoloških razloga, kao nazivi za različita mjesta izdiga i visokoplaninske ispaše, od strane lokalnog stanovništva njihovi dijelovi različito nazivani, što je čest slučaj u dinarskim planinama.

Sjeverna padina ovog planinskog lanca postupno se spušta u dolinu Vermosha prosječnim nagibom. Južna padina se stmo spušta prema dolini i kanjonu Cijevne, a u jednom dijelu ima oblik divovskog prirodnog amfiteatra. Na toj južnoj padini ima mnogo krških jama, dok se na nadmorskoj visini od 1500 m nalazi nekoliko ledenjačkih cirkova, gdje se Grebenski cirk (cirku i Grebenit; oko 2 km2) ističe u reljefu u tipičnom obliku lepeze. ​Na jugoistoku se ovaj planinski lanac konačno zatvara na prijevoju Predelec (1320 m), koji predstavlja prirodnu klimatsku i hidrografsku granicu. Na istoku ga dolina rječice Lëpushe odvaja od trojanskog vijenca (vargu i Trojanit; grupa Popadija-Trojan), koji se proteže uz državnu granicu Crne Gore i Albanije, između planina Prokletija (Bjeshkët të Namuna) na jugu i grebena Marljulja (Marlulës-Planinica-Mojan, op.) na sjeveru.

Položaj istočnog dijela Žijova

Istočni dio Žijova na staroj vojnoj topografskoj karti

Na planinama ovog dijela Žijova su veliki pašnjaški prostori. Čak 1200 hektara pogodno ju za uzgajanje stoke, od čega trenutno na prostoru Grebena ima oko 165 ha, pašnjaka, a na Ješnici 152 ha. Ostatak su šume.

IZVOR  DRAGU, Rush: KELMENDI ... dritë hije - refleksione. Shkodër, 2023. (PDF) (prijevod: KELMENDI ... lagana sjena - odrazi -)

• Opis. Recenzija: "Kelmendi... lagana sjena" je sveobuhvatna, višedimenzionalna knjiga autora Rusha Dragua koja služi kao enciklopedijski pogled na regiju Kelmenda. Djelo je rezultat više od 25 godina istraživanja povijesnih arhiva, osobnih sjećanja i lokalnih tradicija, s ciljem rasvjetljavanja skrivenih činjenica i epske povijesti tog područja. Zef PerGeGa: "Kelmend… svjetlost sjene“ je knjiga koja dolazi kao treći reprint, dovršena u mnogim dimenzijama, poput enciklopedije koja se dotiče sjena skrivenih u liticama, u plesu planina s nebeskim motivima, ponekad poricanih od strane ljudi tog vremena s duhom protivljenja, a ponekad čak i potisnutih strahom od napada kako bi se eliminirale činjenice istine Kelmenda. Na ovoj knjizi, autor Rush Dragu radio je više od 25 godina, prvo kopajući po arhivi vlastitog sjećanja, a zatim, proučavajući u arhivima tog vremena, knjige i autore koji su pisali o ovoj regiji bogatoj snažnim nacionalnim, patriotskim i umjetničkim tradicijama i prirodnim ljepotama. Autor Dragu posvećuje ovu knjigu kao dobar djed, čija je ljubav prema svojoj unuci, koju dugo njeguje, konzervativna, jasna i ljudska, gdje navodi: "Knjigu posvećujem svojoj unuci Ariani Dragu, koja me prvi put učinila djedom, nemajući ni sestru ni kćer, Ariana je usrećila moju dušu!" Kroz ovu posvećenost koja pokreće ljudsko srce, lakše je ući u ovaj rudnik povijesnih dokumentarnih činjenica kroz anale da je Kemendijev život prošao kroz nekoliko razdoblja do danas. Prošle godine u listopadu otišao sam u Kelmend kako bih na trenutak ostao u kući Gjergja Franita Tinaja, zajedno s prof. Lulashom Palushajem i poznatim novinarom Rifatom Imerijem, s domoljubnim učiteljem Shtjefenom Palushajem i s dvojicom braće s obitelji Kolaj iz Lezhe. Sreli smo se u Tamari i činilo mi se kao da sam u švicarskom gradu. Bio je to prvi put i ubacio sam neke dojmove u pisanje, trenutka, ne tvrdeći da sam rekao ono što je trebalo reći. Jedan dan nije dovoljan, jer je povijest Kelmenda rijeka. Trebao sam potražiti knjigu gospodina Dragua o Kelmendu za jedan svoj projekt. Čitanje ove knjige, prije svega, privlači vas organizacijom materijala, prekrasnim uvezom, rasporedom i redoslijedom poglavlja te vas odmah uvlači u rudnik ove publikacije, održavajući upaljenom svijeću znatiželje. Jezik je jasan, tečan, gdje se čitatelj ne umara razumijevajući sadržaj, angažira osobu i izlazi iz njega s informacijama koje ostaju u pamćenju. To je vrlo važno, ponekad važnije od teme kojom se bavi. To je jedna od autorovih zasluga u ovoj publikaciji što razumije i mlade i stare, čak i mlade ljude u Americi. Bio sam jako impresioniran tradicionalnom organizacijom života u Kelmendu, toponimijom, objašnjenjem starih riječi, legendarnim likovima Kelmenda, u raznim ratovima, organizacijom vlasti u diktaturi, u demokraciji, kulturnom tradicijom te književnom i umjetničkom, kao da su u Kelmendu kroz ovu knjigu došli do izražaja, kao i mnoga ugledna plemena i ličnosti u važnim povijesnim razdobljima nacije, pa čak i oni koji su se istaknuli na svjetskoj sceni. Za svaku albansku obitelj stvar je ponosa imati ovu knjigu u svom domu kako bi učila povijest naše zemlje. Ali naš problem se i dalje vodi ponekad u sjeni, a ponekad na suncu jer se Albanac ne boji oštrog rata, već istinskog uspjeha drugih!

Vrhovi Vila (alb. Maja e Vilës, desno) i Maja e Brija e Viçit / Maja e Prestomanit (lijevo)
Pogled s jugoistočnih padina Magliča (kučkog)

Pogled niz kanjon rijeke Cijevne

DOLINOM SELJČANSKE CIJEVNE

---

Karta prikazuje međusobno povezane grebene Bjeshka e Metohise i Bjeshka e Jeshnicës (Ješnička planina), u ERSI imagery formatu

BJESHKA E METOHISE

---

MAJA E METOHISE

Pogled iz katuna Bindža: Maja e Matohise (u sredini) kao grebenski nastavak Maja e Jeshnicës (desno)

Pogled na dolinu potoka përroi i Skrobotushës
Pogled s vrha Vila. U pozadini su planine i vrhovi (s lijeva na desno): Maglič (Kučki), Komovi, planinska grupa Planinica - Mojan - Marlules. Potok ima više varijanti imena: Përroi i Skrapatushës, Përroi i Skrabotushës, Përroi i Skrobotushës, Perroi i Skrabotushes, Perroi i Skrapatushes, Perroi i Skrobotushes, Përroi i Skrabotushës, Përroi i Skrapatushës, Përroi i Skrobotushës. Na kraju doline (na fotografiji) je široka dolina rijeke Vrmoše. Planina bjeshka e Metohise je skroz desno (padine bez visoke vegetacije)

Pogled od Širokara prema albanskom dijelu masiva Žijeva. Lijevo od Maja e Brija e Viçit / Maj Prestomanit (najveći vrh u sredini fotografije) nastavlja se Maja Metohisë na planini Bjeshka e Metohise
Ostali nazivi za maju Prestomanit su: Maj' e Prestomanit, Maja e Brinja e Vicit, Maja e Brinja e Viçit, Maja e Prestomanit, Maj’ e Prestomanit, Prestomanit.

Varijante imena koje se koriste: Maja e Metohis, Metohija e Sirme, Mali i Metohijës, Maja Metohisë, Mal i Metohijës, Mal Metohis, Maja e Metohis, Maja Metohise, Maja Metohisë, Maja e Metohis, Mal Metohis, Mal i Metohijes, Mal i Metohijës, Mali i Metohijes, Mali i Metohijës, Metohija e Sirme, Maja e Metohise Siperme.

DOLINOM RIJEKE LUMI I VERMOSHIT

---

LUMI I VERMOSHIT (Vermoša) 
Sava < Drina < Lim < Grnčar < Lumi i Vermoshit

Rijeka Vemoša teče sjeverozapadnim dijelom Albanije i teče od zapada prema istoku kroz dolinu Vermoši (Lugina e Vermoshit). Ima površinu sliva od 142 km2 (89 km2 unutar državne granice Albanije). Dolina rijeke Vermoši ima tipičan oblik ledenjačke doline, sa strmim stranama i ravnim, širokim dnom 150-200 m, očuvanim pjeskovitim dnom sve do utoka potoka Lepuša. Ubrzo nakon ulijevanja potoka Lepuše, rijeka Vermoši napušta teritorij Albanije, formirajući klisuru.

Pogled na Vermosh

Pogled na dolinu Vermoshe iz podnožja Magliča kučkog

Vermosh (Vermoš)

Centar naselja Vermosh

Maja e Kershi i Djegur (2130 m) i Maja Lugu i Niles (2124,5 m), lijevo iznad Vermoša

Livade i polja na padinama Grebena, južno od Vermosha

​BJESHKA E JESHNICËS

---

​Bjeshka e Jeshnicёs (Ješnička planina) je veliko pašnjačko područje koje se nalazi u žijovskim planinama, u albanskoj Malesiji sjeveroistočno od Seljca. Jedno je od najvećih područja za ispašu u sjeverozapadnom dijelu Albanije. Na ovu planinu tradicionalno su izdizala plemena i bratstva iz mahala Plumaja, Bujaj i Rexhaj.

Pogled iz katuna Bindža: Maja e Jeshnicës (lijevo) i Vila sa Štrungezama (desno)

Stanet e Jeshnicës (katun Ješnice) 
​
Pastirski stanovi ovoga katuna nalaze se između grebena Bjeshka e Metohise na sjeverozapadu i vrha maja Kertolit na jugu (1840 m), oko 2 i pol kilometara udaljeni od granice Crne Gore.

Godine 2012. objavljen je roman s naslovom ​Selianët në Stanet e Jeshnicës; autor je Nikoll Vilajet; izdavač: ​Grand Print [i.e. Grand Prind], Tiranë, 2012.

Područje Ješnice
​Izvor: Turizmi në kuadrin e zhvillimit rajonal në Alpet Perëdimore, autor: Nevila Dibra

Ješnice (autor fotografije naveo kao Lješnica)
Autor fotografije: Attila Kovacs (Gekko), Panoramio

Mreg

Albania's Most REMOTE Village? 🇦🇱 | Self Sufficient Mountain Lifestyle
Datum objave: 17.5.2020. Autor: From Rust to Roadtrip
Opis. Join us as we embark on a journey to reach one of Albania's most remote villages, nestled within the mysterious Accursed Mountains. 01m03s - Selcë (Starting point and hike) 06m54s - Mregu (Meeting local inhabitant, Age) 17m06s - Komani Lake (Storms & recapping mountain village) In this episode we explore the mountainous wilds of Northern Albania. Setting off at sunrise, we struggle with the hostile terrain over four hours of intense hiking, accompanied by our guide, before reaching the small village of Mregu. Cut off from the rest of the country, this village is home to only a handful of residents, lying around 3 hours from the nearest city with no road access. Here we meet one of the village's last remaining residents, who welcomes us into her home and shows us her way of life. We learn about the challenges of remote mountain living, how to live entirely self-sufficiently, and about the depopulation of this incredible area as Albania speeds into the 21st century. We conclude this episode with a stay by the incredible Komani Lake, an intense lightning storm and some crazy driving through the city of Shkodër as we make plans for our final days in Albania.

MAJA BRIJA E VIÇIT (MAJA BRINJA E VIÇIT, MAJA E PRESTOMANIT)
KOORDINATE 19.6363127, 42.5607929  NADMORSKA VISINA 1963 m

Dominantni vrh Ješničke planine.

Vrhovi Vila (alb. Maja e Vilës, desno) i Maja e Brija e Viçit / Maja e Prestomanit (lijevo)
Pogled s jugoistočnih padina Magliča (kučkog)

Uspon. Početna točka za uspon je od ceste koja vodi od Tamare prema Lepushi (ispod brda Javor), s 870 m n.v. Prema selu Javor i dalje do katuna Jeshnice postoji markirana staza. Od Javora direktno prema Kertolitu i Prestomanitu staza nije markirana. Završni uspon na Prestomanit preko kamenog grebena može biti opasan i neophodan je oprez. Ostatak staze je siguran.
IZVOR PLANINARI AMATERI Danilo Veljic, 3.10.2022.

MAJA E KRTOLIT (MAJA KERTOLIT)
NADMORSKA VISINA 1840 m

BJESHKA E GREBENIT

---

KORDINATE NAJVIŠEG VRHA 19.6937993, 42.5585146  NADMORSKA VISINA 1840 m

Planina Greben, odn. Bjeshka e Grebenit (alb.), koja se nalazi između dolina rijeke Vermoshe i doline Lepushë na sjeveru Albanije, zauzima najistočni dio planinskog vijenca na istočnom dijelu Žijova. Njezin najviši vrh Maja e Grebenit uzdiže se do visine od 1840 m nad morem (na starim jugoslavenskim vojnim kartama navedeno je 1842 m). Istočno od najvišeg vrha, greben planine se račva u dva smjera: jedan se proteže u smjeru sjeveroistoka prema vrhu Maja e Pjeshkës (1820 m; Maja e Pljeshkes). Jedan albanski izvor spominje vrh Maja e Cot(es) iste visine 1820 m - moguće je kako se radi o istom vrhu?) i vrhu Maja e Taljanit (1585 m).
Drugi ogranak se spušta prema jugoistoku preko Kote 1750, Kote 1600, vrha Maja e Purthicit, 1542 m (prema drugom izvoru 1536 m) spušta do prijevoja Qafa e Bordolecit (1355 m) iznad doline Ljepuše (Lepushë). Prema sjeverozapadu od najvišeg vrha vršni se greben planine nastavlja prema drugom dijelu planine, dijelu grebena koji kulminira u vrhu Maja e Haramis (1810 m). Od toga dijela grebenaodvaja se nekoliko nižih sekundarnih grebena, koji padaju prema dolinama Veruše (na sjever: Maja Drenes i dr.) i Cijevne (na jug).

Dio je strukturno različitog grebena smještenog između dolina Cemi i Selcës (Seljčanske Cijevne) i rijeke Lumi i Vermoshit (Vermoša), unutar šireg planinskog sustava sjevernoalbansko-crnogorskog gorja. Za razliku od okolnih planina građenih pretežito od karbonatnih stijena, vršni greben Grebena je gotovo u potpunosti razvijen unutar terena kojim dominira fliš. Zauzima sinklinalnu strukturu omeđenu kompresijskim tektonskim rasjedima. Erozija flišnih formacija stvorila je glatke padine i općenito blaži reljef. Lokalni krški oblici, uključujući doline i vrtače, javljaju se u blizini vrha. Takva struktura dio je šireg pojasa koji se nastavlja na grebene kučkog Magliča u Crnoj Gori, ide preko planine Greben i dalje prema grebenu Popadije i Talijanke u Trojanskoj planini. Padine Grebena postupno se spuštaju prema dolini Vermosh, stvarajući prijelaznu geomorfološku zonu između visokoplaninskog terena i krajolika nižih dolina.
Okolno područje sadrži nekoliko malih ledenjačkih cirkova smještenih iznad 1500 metara, koji predstavljaju ostatke pleistocenske glacijacije.
S planine teku kratki vodotoci, pretežito su to pritoci porječja rijeke Vermoš. Njezine padine su ispresijecane relativno gustom mrežom kratkih planinskih potoka, posebno na sjevernim i sjeveroistočnim padinama, gdje cirkovi koncentriraju sezonsko otjecanje.
Niže i srednje nadmorske visine pretežno su prekrivene šumama bukve (Fagus sylvatica) i jele, karakterističnim za sjeverne planine Albanije. Zajedno čine dio opsežnih šumskih kompleksa Vermoša, Ljepuše i Skrobotuše, koji su među ekološki najznačajnijim šumskim područjima na širem području. Iznad 1800 metara, vegetacija prelazi u ograničene dijelove alpskih travnjaka, sastavljene od rijetkih biljnih zajednica prilagođenih hladnijim temperaturama i povećanoj izloženosti vjetru.

Bjeshka e Grebenit, prikaz u ERSI imagery formatu

Jednom davno je ova planina bila vlasništvo Mustaf-paše Bušatlije, a kasnije ju je koristio Hysen Hoti koji ju je poslije prodao Keljmendima.

​Prirodna vrijednost ove planine je mnoštvo izvora vode, kao što su: Gropa Hithit, Luresha, Shpina e Bjeshka i dr.

Pogled s Trojana na zapad, prema dolini Cijevne
Kanjon rijeke Cijevne započinje zapadno od prijevoja Bordolecit koji se vidi dolje lijevo. Lijevom stranom kanjona dominira Maja Golishit, a desnom planina Bjeshka e Grebenit - u prvom planu desno, pokriven šumom, dalje iza njega Bjeshka e Metohise i dalje vrhovi crnogorskog dijela Žijova.

OD VERMOŠA (VRMOŠA) DO MAJE GREBENIT

Jedan od prvih vidikovaca na stazi, s pogledom na dolinu rijeke Vermosh u kojoj leži istoimeno naselje.
Na suprotnoj, sjevernoj strani doline izdiže se planinski vijenac Marlulues-Planinica-Mojan.

Česma uz stazu

MAJA E DRENËS
NADMORSKA VISINA 1656 m

Pogled sa staze prema grebenu istočnijem od uvale potoka përroi i Gjenve

Potok përroi i Gjenve

Stočarska staza izlazi iz šume na prostrane livade podno Maje e Grebenit

Katuni na Grebenu
Na katune na Grebenu izdizali su stanovnici seljčanskih bratstava (alb. bajrak);
Na katun podno Grebena izlazili su stanovnici bratstva Radetini, iz naselja - mahale (alb. mahalla) poznatog još kao Tinaj. Izdizali su kod Vile u Gropa të Dolit, Seferç i Greben.
Bratstvo (bajrak) Nikcirajt iz naselja Merçanaj i Naçaj, ljeti su izdizali na Greben, Traboi i Seferç.
Bratstvo Vuktilaj (mahala Vuk Tilaja); dva brata iz različitih mahala Vukaj u Tilaj, ljeta su provodili na Grebenu, na Liqej Vajusheu i Seferçu. 
Bratstvo Vushmacqë iz Vushaja izdiže u istočnom dijelu u Morinë, na Greben i Teperç. 
Bratstvo Nikgjokaj iz naselja Shqutaj (mahala Nik Gjogaja). Ljeto provode u Morinë, Traboinu, na Grebenu i Lipovici. 
Bratstvo Rexhaj; dio mahale Rexhaja i Met Hasanaja (dva brata, jedna mahala) izdiže na Greben i Traboin. 
Bratstvo Lelçaj ljeto provodi u Grebenu, Traboinu, Mruzu. 

Kolibe na Grebenu (Maja e Grebenit)
Autor fotografije: szymek.ka; Panoramio

Maja e Grebenit
Pored specifičnih boja stijena zbog njihove geološke građe, grebeni i padine Grebenita, koji su bez visoke vegetacije, već u ranu jesen dobivaju izrazite žuto-smeđe boje, zbog boja trava, žbunova borovnice i druge niske vegetacije.

MAJA E GREBENIT (MAJA GREBENIT)

U nastavku Maje Grebenit je travnata glavica okružena šumom Maja e Haramis (Maj' e Haramis). Na horizontu Prijuni, Štrungeze, Vila, Surdup-Štitan i desno Maglič.
Varijante naziva vrha koje se koriste su: Maja e Grebenit: Maj’ e Grebenit, Greben, Maja e Grebenit, Greben, Maj' e Grebenit, Maja e Grebenit, Maj’ e Grebenit.

Pogled s vrha Maja e Grebenit u smjeru sjeverozapada, duž grebena Grebenita prema vrhu Maja e Haramis
U nastavku Maje Grebenit je travnata glavica okružena šumom Maja e Haramis (Maj' e Haramis). Na horizontu Mja Metohise, Vila, Surdup-Štitan i desno Maglič.

Pogled s vrha Maja e Grebenit u smjeru sjeveroistoka

MAJA E PJESHKËS (MAJA E PLJEŠKES)
NADMORSKA VISINA 1820 m

Pogled s Velikog Trojana niz njegovu zapadnu padinu, čijim podnožjem teče rječica Ljepuša.
Maja e Pjeshkës (Maja e Plješke) izdiže se nad istočnom stranom riječne doline.

Varijante imena koje se koriste: Maja e Pjeshkës, Mali i Pjeshkës, Maja e Pješkes, Maj' e Pjeshkes, Maja Pjeshkës, Maj' e Pjeshkes, Maja Pjeshkes, Maja Pjeshkës, Maja e Pjeskes, Maja e Pješkes, Mali i Pjeshkes, Mali i Pjeshkës.

MAJA E HARAMIS (MAJA HARAMIS)

​Maja e Haramis
Autor fotografije: szymek.ka, Panoramio

KOSHTICA / BRAKA E KUJT
NADMORSKA VISINA 1788 m

Granični kamen na vrhu Braka e Kujt (1788 m)

Imena ovoga vrha su Koshtica, maja Kashticit, maja e Koshticit, maja e Koshticës, Brak Kujt, odn. Braka e Kujt, kako se naziva od crnogorske strane jer je tako bio upisan na starim jugoslavenskim topografskim kartama. Vrh s nadmorskom visinom od 1788 m je slabo posjećen, iako se s njega pruža odličan pogled na albanske Prokletije i vrhove masiva Žijova. Iako duži, pristup vrhu je puno blaži iz smjera Korita (Crna Gora) - preko katuna Benkajskog oko 3h, dok je onaj iz smjera Selca u Albaniji znatno strmiji. Vrh je prekriven travom i nema visoke vegetacije. Na nižim visinama su šume munike i bukve.

MAJA PURTHIQIT
KOORDINATE 19.7077144, 42.5395036  NADMORSKA VISINA 1542 m

DOLINOM LJEPUŠE

---

LEPUSHË
Sava < Drina < Lim < Grnčar < Lumi i Vermoshit < Lepushë (D) 

Pogled na dolinu potoka Ljepuše (Lepushë)

Qafa e Bordolecit
PRIJEVOJ  KOORDINATE 19.7183510, 42.5326094  NADMORSKA VISINA 1355 m

Qafa e Bordolecit je važan planinski prijevoj u albanskim Prokletijama, asfaltiran od 2016. godine, i pruža jedinu cestovnu vezu s udaljenim područjem Kelmenda. Ovdje se svake godine u kolovozu/avgustu održava tradicionalni narodni festival Logu i Bjeshkëve, s tradicionalnim plesom, glazbom i izborom "Miss Bjeshkëve" (hrv. mis gorja"), festivala ukorijenjenog u drevnim običajima u čast božice Prende. Prijevoj je oduvijek bio središnje mjesto okupljanja lokalnog stanovništva.

Festival "Logu i Bjeshkëve" na prijevoju Bordolecit (2017. godina)
Von Albinfo - Eigenes Werk, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=100458841

Planinski prijevoj Bordolecit prije nego što je cesta asfaltirana
Von Albinfo - Eigenes Werk, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=21004220

Predelec (Bordolec)

Naselje od nekoliko kuća smještenih uz prijevoj Qafa e Bordolecit, visok 1355 metara

Kolibeja e Gropës; Kolibe kod Kolibeja e Gropës prije prevoja Predelec (Bordolec), rujan / septembar 1908.
Autor: Alexandre Baschmakoff, 1908.; Izvor: Robert Elsie, albanianphotography.com

Kisha e Shna Prendës. Crkva sv. Prende u naselju Predelec. Nalazi se uz glavnu cestu. Uz crkvu se nalazi groblje.

Prilaz prijevoju Bordolecit