Klasifikacija spomeničke baštine
1. Spomenička baština
Spomenička baština obuhvaća pokretna i nepokretna kulturna dobra. Nepokretno kulturno dobro može biti: pojedinačno, kulturno-povijesna cjelina i kulturni krajolik.
Pojedinačna nepokretna kulturna dobra su građevine ili kompleksi građevina koje imaju izrazit povijesni, umjetnički, znanstveni, društveni ili tehnički značaj. Pojedinačno nepokretno dobro može se definirati i kao graditeljska (arhitektonska) i arheološka baština.
Pojedinačna nepokretna kulturna dobra su građevine ili kompleksi građevina koje imaju izrazit povijesni, umjetnički, znanstveni, društveni ili tehnički značaj. Pojedinačno nepokretno dobro može se definirati i kao graditeljska (arhitektonska) i arheološka baština.
1.1. Graditeljska baština (Arhitektonska baština)
1.1.1. Pojedinačna nepokretna dobra
- Javne građevine i kompleksi: stambene građevine, građevine javne namjene, zanatske i industrijske, inženjerske i trehnički objekti s uređajima, komunalne građevine i komunalni sustavi, poslovne i građevine poljoprivrednog gospodarstva.
- Javna arhitektura
- Arhitektonsko-skulpturalne građevine
- Vrtna arhitektura
- Ostale javne građevine
- Zgrade zdravstva i higijene
- Zgrade obrazovanja i znanosti
- Zgrade kulture
- Zgrade državne vlasti
- Zgrade lokalne vlasti
- Stambena arhitektura
- Dvorci i kurije
- Rezidencijalne zgrade, srednji vijek
- Rezidencijalne zgrade, novi vijek
- Gradske obiteljske zgrade, do baroka
- Gradske obiteljske zgrade, od baroka
- Gradske zgrade zajedničkog stanovanja
- Gradske zgrade s privrednom namjenom
- Objekti tradicijskog graditeljstva
- Seoske zgrade
- Seoske zgrade s privrednom namjenom
- Privredne građevine
- Poljoprivredne zgrade i cjeline
- Eksploatacija prirodnih resursa
- Zanatske (obrtničke) radionice
- Zgrade trgovine
- Zgrade ugostiteljstva, hanovi, hoteli
- Manufaktura, brodogradnja, tiskare
- Industrijske zgrade i cjeline
- Banke, poslovne zgrade
- Inžinjerske građevine
- Ceste i mostovi
- Ostale prometne građevine
- Hidrotehničke građevine
- Energetske građevine
- Komunalne građevine
- Urbana oprema
- Arhitektonsko-skulpturalne građevine i objekti
- Javna plastika.
- Javna arhitektura
- Vjerska arhitektura; Sakralne građevine i kompleksi: građevine za vjerske potrebe (crkve, hramovi, sinagoge), redovnički kompleksi (samostani i manastiri), kalvarije, poklonci, pilovi.
- Objekti ranokršćanske i predkršćanskih religija i vjerovanja
- Samostani, opatije
- Katoličke crkve i druge vjerske građevine
- Manastiri
- Pravoslavne crkve i druge vjerske građevine
- Ostale krišćanske crkve
- Tekije
- Džamije i druge islamske vjerske građevine
- Židovske vjerske građevine
- Vojna (obrambena) arhitektura -> Gradine, utvrde, stari gradovi i dvorci
- Utvrđenja, fortifikacijski kompleksi - cjeline
- Tvrđava, kale - pojedinačna
- Gradina, kaštel, "grad"
- Kule
- Djelovi utvrđenja (vrata, zidine)
- Ostala utvrđenja (baterije i sl)
- Vojne zgrade, nastambe, spremišta oružja, stražarnice, zapovjedna mjesta
- Memorijalne građevine i kompleksi, grobna arhitektura (građevine povezane s povijesnim ili kulturno-povijesnim događajima i ličnostima)
- Memorijalna područja, mjesta
- Memorijalni spomenici, spomen-ploče
- Memorijalne zgrade
- Hrišćanski grobni spomenici
- Islamski, jevrejski i dr. grobni spomenici
- Ratna, vojna groblja i spomenici
- Ostala groblja i grobnice
1.1.2. Kulturno-povijesne cjeline
- Naselja (ruralne i urbane cjeline) povijesne cjeline naselja: gradskih, seoskih, industrijskih, ostalih
- Gradske cjeline, naselja
- Povijesni gradovi
- Povijesna gradska jezgra
- Srednjovjekovne gradine, burgovi
- Povijesna mjesta
- Gradske cjeline
- Rudarska, klimatsko-lječilišna / banjska i sl. naselja
- Sela, seoske cjeline
- Povijesna, tradicionalna sela
- Seoske cjeline
- Zaselak
- Etnopark, zona
- Gradske cjeline, naselja
- Elementi povijesne opreme naselja
- Memorijalna područja i obilježja
- Vrtovi, perivoji, parkovi i ostale vrste vrtne arhitekture
1.2. Arheološka baština
Podjela prema glavnim povijesnim razdobljima:
- Prapovijesna arheologija
- Klasična arheologija (antičke nekropole)
- Ranokršćanska arheologija (ranokršćanski sakralni kompleksi, nekropole i dr.)
- Srednjovjekovna arheologija
Prema vrstama objekata podjela je na:
- Hidro, paleontološka nalazišta
- Naselja
- Javna arhitektura
- Stambena arhitektura
- Vjerska arhitektura
- Vojne građevine
- Infrastrukturne i utilitarne građevine, objekti i kompleksi (ceste, luke)
- Privredne građevine
- Nekropole, tumuli, mogile (stećci i dr.)
- Nedefinirana arheološka mjesta
1.3. Kulturni krajolici
Osnovna podjela kulturnih krajolika:
Prema kategorijama kulturnog krajolika
Prema vrstama kulturnih krajolika
- Kulturni krajolik/krajobraz
- Povijesni krajolik (memorijalno područje)
Prema kategorijama kulturnog krajolika
- Krajolik oblikovan sa svjesnom namjerom čovjeka (namjerno oblikovani, jasno prepoznatljivi krajolici)
- Organski razvijeni krajolici (reliktni i kontinuirani)
- Asocijativni kulturni krajolici
Prema vrstama kulturnih krajolika
- Ruralni krajolici
- Urbani krajolici
- Krajolici vezani uz ustanove i institucije
- Krajolici mora
1.4. Materijalna pokretna baština
- Arhivsko gradivo
- Muzejska, etnografska građa
- Knjižnična građa
- Sakralni predmeti, arheološki predmeti
- Likovna umjetnost, primijenjena umjetnost
- Glazbeni instrumenti
- Znanost i tehnika, prijevozna sredstva i ostalo
