|
|
SREDIŠNJI POJAS > POVRŠI I BRDA CRNE GORE I PROKLETIJE > PROKLETIJE / BJESHKËT E NEMUNA > Sjeveroistočni ogranak: Štedim / Shtedim
Države: Kosovo*, Crna Gora
Najviši vrh: Ahmica, 2272 m
Koordinate najvišeg vrha: 42.7566, 20.1853
Države: Kosovo*, Crna Gora
Najviši vrh: Ahmica, 2272 m
Koordinate najvišeg vrha: 42.7566, 20.1853
*Kosovo, službeno Republika Kosovo (alb.: Republika e Kosovës, srp.: Republika Kosovo / Република Косово), je djelomično priznata država u jugoistočnoj Europi. Neovisnost je proglašena 17.2.2008. Srbija, u čijem je sastavu Kosovo ranije bilo, odbija priznati Kosovo kao nezavisnu i suverenu državu iako je Briselskim sporazumom iz 2013. godine priznala njegove institucije. IZVOR Wikipedija
|
|
UvodŠTEDIM (alb., Shtedim; Bjeshka e Ishtedinit) je naziv za planinu i planinsko područje u sjeveroistočnom ogranku prokletijskog lanca, u graničnom području Crne Gore i Kosova, južno od grada Rožaja (CG), sjeverno od rijeke Pećke Bistrice (Rugovske klisure) i sjeveroistočno od Peći / Peja (Kosovo).
Uobičajeno se naziv Štedim koristi za najviši, sjeverni dio ovoga područja, oko njegova najvišeg vrha Ahmice (2272 m) i obližnje Štedimske visoravni. Međutim, njegove su granice poprilično neodređene u smjeru jugoistoka, prema Peći. Prirodna granica Štedima prema Hajli je prilično jasna; južno od područja sela Donji Bukelj, ona slijedi kanjon riječice Bukeljke sve do njezina izvorišnog dijela, izlazi na projevoj Ćafa Hajle (1884 m) i na rugovskoj strani ide kotlinom rijeke Alagina reka (i područjem istoimena naselja Rekë e Allagës), sve do njezinog utoka u Pećku Bistricu. Prema Žljebu i Rusoliji prirodnu granicu - od sjevera prema jugu - čine: potok Lazanjska rijeka južno od područja sela Donji Bukelj, zatim Štedimska visoravan te tok riječice Sušice, od njezina izvorišnog dijela do izlaska na Metohijsku zaravan kod sela Brestovik. U smjeru jugoistoka vidimo kako se ista planinska masa, nizom grebenskih vrhova i proplanaka (livada) nastavlja, blago lučno povijajući se (jugoistočno) u smjeru grada Peći i Metohijske kotline. Međutim, stanovništvo te njezine posljednje planinske dijelove više ne naziva Štedimom, već je to Bjeshka e Begut / Mali i Begut (srp. Begova planina). Za potrebe stranice Dinarsko gorje, do daljnjega, će se i o Begovoj planini - koja uključuje i vrhove Maja Vjeljakut i greben Paklena - govoriti na ovoj stranici posvećenoj Štedimu - Štadimu u širem smislu. ENGLISH SUMMARY: Štedim / Shtedim
- |
ŠTO VRIJEDI VIDJETI I POSJETITI: Oglašavajte ovdje:
|
Ime
Slavenski nazivi:
Albanski nazivi:
- Štedim
- Varijantu Štedin moguće je pronaći u nešto starijim izvorima.
Albanski nazivi:
- Shedim
- Shtedimi
- Ishtedim
- Bjeshka e Shtedimit
- Bjeshka e Gllogjanit - Shtedim
ZEMLJOPIS / GEOGRAFIJA
Štedim, prostorni pogled iz smjera juga
Izvor: Google Earth, 2022.
Izvor: Google Earth, 2022.
Štedim, prostorni pogled iz smjera zapada
Izvor: Google Earth, 2022.
Izvor: Google Earth, 2022.
|
Vrhovi
Štedim / Shtedim Ahmica / Shtedim (Štedim), 2272 m Ujkin krš, 2082 m Maja e Kralanit, 2035 m Maja e Zezë (Maja e Zez / Crni vrh), 2111 m Crni vrh (kod G. Bukelja), 1923 m Bjeshka e Begut / Mali i Begut / Begova planina Maja e Vjellakut / Maja e Vjelakut / Volujak, 2014 m Paklen / Peklena, 1376 m |
Pogled na Hajlu sa ćafa Hajle
|
PRIRODA
LOKACIJA: DOLINA PEĆKE BISTRICE (LUMBARDHI I PEJËS)
|
LOKACIJA: DOLINA PEĆKE BISTRICE (LUMBARDHI I PEJËS)
|
STANOVNIŠTVO I NASELJA
Visoravan Štedima (v. Rusolije) / Rrafshnalten e Rusolise
Štedimska dolina
Ova zaravan, nalazi se između planina Štedima (lijevo na fotografiji) i Žljeba (desno na fotografiji), na oko 1800-1900 m n.v. U njoj se nalazi više katuna. Na fotografiji (lijevo dolje) vidi se Glođanski katun (Gllogjanit). U sredini se uzdiže kupasti vrh Ahmice (2272 m), a iza njega nazire Hajla.
Ova zaravan, nalazi se između planina Štedima (lijevo na fotografiji) i Žljeba (desno na fotografiji), na oko 1800-1900 m n.v. U njoj se nalazi više katuna. Na fotografiji (lijevo dolje) vidi se Glođanski katun (Gllogjanit). U sredini se uzdiže kupasti vrh Ahmice (2272 m), a iza njega nazire Hajla.
Katun Štedim
|
Katuni na Štedimu
Stanet e Loxhes / Ljočki stanovi (Facebook stranica) Stanet e Gllogjanit / Glođanski stanovi Stanet e Dubovikut / Dubovički stanovi Dubovički se stanovi zapravo već nalaze na obroncima Rusolije-Žljeba, podno njegovog stijenovitog grebena, međutim često se promatraju (to čini i lokalno stanovništvo) kao dio Štedima jer se cijela Štedimska dolina i svi katuni na njoj smatraju dijelom Štedima. Ovaj se katun nalazi na državnom teritoriju Crne Gore. Stanet e Kryshecit / Kraljanski stanovi Baranski stanovi Stanet e Raushiqit /Raušićki stanovi Stanet e Leshanit / Lešanski stanovi Bojevići / Bojeviqi 
Naslovna fotografija
Štedimska dolina. U pozadini Žljeb i Rusolija. |
U zagrljaju planina
Štedim od 7:20 minute Produkcija: Radio Televizija Crne Gore, 2015.g. STEDIM Katun Stedim - Zljeb - Rusulija
Datum objave: 26.9.2017. Autor: Slobodan Stefanovic Opis: U okviru trodnevnog boravka 21-og planinara iz PK ,,ERA,, iz Užica na planinskom području Štedima, drugog dana je uspešno izvršen uspon na vrhove Žljeb (2365 m.n.v.) i Rusulija (2382 m.n.v.). Nezaboravno druženje sa prijateljima i domaćinima planinarima iz Rožaja (Kokan, Anisa, Ensar i Miho), zatim planinarima iz Novog Pazar (Enko) i Podgorice (Tanja). Vodič : Stefanović Slobodan. |
NOVOSTI
MARKIRAN STARI KARAVANSKI PUT U ROŽAJAMA
Planinarski klub "Ahmica" iz Rožaja, u partnerstvu sa Turističkom organizacijom i Opštinom Rožaje, realizovao je projekat "Stare staze novi turistički proizvod". Riječ o projektu koji je podržala NTO, a markirana je planinarsko-turistička staza duga 15 kilometara.
– Urađen je GPS trek koji se može preuzeti na info tablama. Polazna tačka je na arheološkom nalazištu "Izlit", a potom pored Ganića krša, Kučanske džamije, preko gradskog trga, dalje Karavanskim putem, preko Ivovika, Kule, štedimskih litica vodi do planinarskog doma "Ahmica" na Štedimu – saopštili su iz Turističke organizacije Rožaje. Cilj ovog projekta je oživljavanje starog karavanskog puta do Metohije / Dukagjina.
Objavljeno na Facebook profilu Avlija, 6.1.2020.
MARKIRAN STARI KARAVANSKI PUT U ROŽAJAMA
Planinarski klub "Ahmica" iz Rožaja, u partnerstvu sa Turističkom organizacijom i Opštinom Rožaje, realizovao je projekat "Stare staze novi turistički proizvod". Riječ o projektu koji je podržala NTO, a markirana je planinarsko-turistička staza duga 15 kilometara.
– Urađen je GPS trek koji se može preuzeti na info tablama. Polazna tačka je na arheološkom nalazištu "Izlit", a potom pored Ganića krša, Kučanske džamije, preko gradskog trga, dalje Karavanskim putem, preko Ivovika, Kule, štedimskih litica vodi do planinarskog doma "Ahmica" na Štedimu – saopštili su iz Turističke organizacije Rožaje. Cilj ovog projekta je oživljavanje starog karavanskog puta do Metohije / Dukagjina.
Objavljeno na Facebook profilu Avlija, 6.1.2020.
Skijaški centar "Štedim-Hajla"
Skijaški centar "Štedim-Hajla" u Rožajama smješten je na nadmorskoj visini od 1738 do 2119 metara.
Incidenti. U ljeta 2024. i 2025. zabilježene su pucnjave za koje se vjeruje da su došle sa strane Kosova. U onoj iz 2025. zabilježena su oštećenja kabina na ski centru Štedim. Vjeruje se da se to dogodilo više puta i ranije. Na kosovskoj strani, u neposrednoj blizini granice, nalazi se stočarsko naselje. Vrh skijališta nalazi se vrlo blizu granice sa Kosovom, a praktično se odatle vidi jedno od više stočarskih naselja, za koje se vjeruje da su hici koji su oštetili skijaške kabine ispaljeni odatle. Jedna od pretpostavki koja se iznosi je da bi se to moglo povezivati s ekstremnim pojedincima s kosovske strane koji ne priznaju demarkacijsku liniju i razgraničenje između Crne Gore i Kosova.
Incidenti. U ljeta 2024. i 2025. zabilježene su pucnjave za koje se vjeruje da su došle sa strane Kosova. U onoj iz 2025. zabilježena su oštećenja kabina na ski centru Štedim. Vjeruje se da se to dogodilo više puta i ranije. Na kosovskoj strani, u neposrednoj blizini granice, nalazi se stočarsko naselje. Vrh skijališta nalazi se vrlo blizu granice sa Kosovom, a praktično se odatle vidi jedno od više stočarskih naselja, za koje se vjeruje da su hici koji su oštetili skijaške kabine ispaljeni odatle. Jedna od pretpostavki koja se iznosi je da bi se to moglo povezivati s ekstremnim pojedincima s kosovske strane koji ne priznaju demarkacijsku liniju i razgraničenje između Crne Gore i Kosova.
Ćafa Hajle / Qafa e Hajlës
NADMORSKA VISINA 1884 m
NADMORSKA VISINA 1884 m
|
Prijevoj ćafa Hajle odn. Qafa e Hajlës (alb.) nalazi se između masiva Hajle i Ahmice/Štedima, na 1884 m nadmorske visine i poznata je točka na starim stočarskim i graničnim putevima kroz Prokletije. Povezivao je rožajski kraj (Sandžak) s Rugovom i dalje s Metohijskom zavalom (Rrrafshi i Dukagjinit, alb.). Područje oko prijevoja je dugo bilo sezonski naseljeno katunima rugovskih i rožajskih stočara.
Pogled s padina Hajle na prijevoj Ćafa Hajle
Pogled na Hajlu od Ćafa Hajle
|
|
|
|
Usamljeni nišan na prijevoju. Na samom prijevoju ćafa Hajle može se vidjeti usamljeni kameni nišan ili nadgrobni stub koji privlači pažnju planinara. Stoji usred planinske livade, bez vidljivog mezarja (groblja). Međutim, o njemu nema mnogo pouzdanih pisanih izvora.
Vidljivo se radi o muslimanskom nadgrobnom spomeniku, kakvi su bili česti po katunima i planinskim prolazima između Sandžaka i Rugove. Iako postoje predaje da označava grob putnika, usamljeni grob čobana ili nekoga ko je stradao ili ubijen (pr. u međuplemenskim sukobima) na planini, nema o tome nikakvih dokaza. Neki lokalni vodiči ga tumače i kao stari granični ili memorijalni kamen (granični marker između sezonskih pašnjaka rugovskih i rožajskih bratstava) vezan uz stare karavanske i stočarske rute. Da se vjerojatno ipak radi o grobu govori činjenica da granični ili katunski kamenovi u Prokletijama nemaju turbanasti završetak. Turban je vrlo specifičan islamski nadgrobni simbol. Područje je dugo bilo sezonski naseljeno katunima rugovskih i rožajskih stočara, pa takvi usamljeni nišani nisu neobični u višim djelovima Hajle. Prema njegovom izgledu to je muslimanski kameni nišan s jasno oblikovanim turbanom na vrhu, sa spiralno modeliranim naborima. Takav oblik s turbanom ili fesom je tipičan za osmanske muške nišane na Balkanu ("ženski" su obično jednostavniji, cvjetni, op.). Stil nije monumentalni gradski, osmanski mezar, nego jednostavniji planinski ili seoski tip, po stilu iz kasnijeg osmanskog razdoblja. U albanskim raspravama o starim planinskim nišanima često se spominje da mnogi nemaju natpis, neki imaju samo simboliku ili jednostavan vrh, a veliki broj potječe iz 18–19. stoljeća i vezan je za stočarske zajednice ili stradale putnike. U širem području Hajle i Rugove često se nailazi na usamljene nišane daleko od sela — posebno uz stare transhumantne puteve kojima su stočari vodili stoku između ljetnih i zimskih stanova. |
Maja e Bregut, pogled s ćafa Hajle
|
CRNI VRH
NADMORSKA VISINA 1923 m
NADMORSKA VISINA 1923 m
Pogled na Crni vrh od vrha Hajle
|
Pogled s Hajlinog grebena iznad Male gore, prema Crnom vrhu (lijevo), Ujkinom kršu i Ahimci
U pozadini se vide Mokra gora / Mokna i planina Žljeb. |
UJKIN KRŠ
NADMORSKA VISINA 2082 m
NADMORSKA VISINA 2082 m
|
|
|
|
AHMICA / MAJA AHMICA
Pogled s Ahmice (2272 m)
Pogled s najvišeg štedimskog vrha prema jugu, prema Kosovu i Rugovskom kraju. Šumoviti štedimski vrh (lijevo) je Maja e zez (2111 m), čije se zapadne padine spušaju prema udolini Alagine rijeke. Najbliži Ahmici (u sredini fotografije, prekrivem visokim žbunjem) je Ujkin krš (2082 m). Desno se nazire glavni greben Hajle, u pozadini Ujkova krša su Lumbardske planine, a potpuno u pozadini Đeravica.
Pogled s najvišeg štedimskog vrha prema jugu, prema Kosovu i Rugovskom kraju. Šumoviti štedimski vrh (lijevo) je Maja e zez (2111 m), čije se zapadne padine spušaju prema udolini Alagine rijeke. Najbliži Ahmici (u sredini fotografije, prekrivem visokim žbunjem) je Ujkin krš (2082 m). Desno se nazire glavni greben Hajle, u pozadini Ujkova krša su Lumbardske planine, a potpuno u pozadini Đeravica.
Na vrhu Ahmice (2272 m)
Ćafa Hajle / Qafa e Hajles (1884 m)
Prijevoj Hajle nalazi se na području Kosova. Njime prolazi makadamski put od sela Dacića i Bukelja (u CG) prema Rugovi na Kosovu. |
AHMICA
Autor: Agim Kajtazi DAtum objave: 24.10.2023. Opis. Gjatë ngjitjes në Majën Ahmica 2272 m/lmd, organizim ky nga Shoqëria Bjeshkatare MAJA. Prijevod. Uspona na vrh Ahmice 2272 m/nv u organizaciji Planinarskog društva MAJA. |
Gornji Bukelj
Kaluđerski Laz (Husovići)
|
|
Malësia e Rozhajës, 22 vjetori i masakres në fshatin Husaj dhe Bukel të Epërm
Autor: RTR - Radio televizija Rožaje Datum objave: 18.4.2021. |
Qafa e Shtedimit (Qafa e Halis)
Pogled od prijevoja Qafa e Halis na visoravan Štedima i Maju Rusoliju (u sredini) i Žljeb (lijevo) u pozadini
|
MAJA E ZEZ
NADMORSKA VISINA 2111 m
NADMORSKA VISINA 2111 m
|
Na padinama Maje e Zez
Pogled na Hajlu i padine Ujkinog krša (desno) 
|
|
|
|
|
Plaćija
|
|
|
|
Podi i Jakupit
NADMORSKA VISINA 1850 m
NADMORSKA VISINA 1850 m
Podi i Jakupit, panoramska fotografija
|
Podi i Jakupit je slikovita visoravan, sjeverozapadno od Crnog vrha, s koje se pružaju odlični pogledi na okolne planine. Na njoj se nalazi zaselak Sheja podi Jakupit, do kojega vodi asfaltirana cesta. Mjesto je često ishodište za planinarsko-pješačke ture prema Hajli i Štedimu.
Siška planina
Pogled s visorani Poda i Jakupit prema Maji Rusoliji sa Siškom planinom - ističe se šiljati vrh nad Siškom planinom, visok 2262 m.
|
BJESHKA E BEGUT / MALI I BEGUT / BEGOVA PLANINA
CRNI VRH
NADMORSKA VISINA 1913 m
NADMORSKA VISINA 1913 m
Crni vrh (u sredini fotografije)
|
|
Brinjat e Zeza
Crni vrh
|
Uvala Pusi
Izvor na padinama Crnog vrha
|
Qafa e Livadhit / Ćafa e Ljivadit
|
|
MAJA E VJELLAKUT / MAJA E VJELAKUT / VOLUJAK
NADMORSKA VISINA 2014 m
NADMORSKA VISINA 2014 m
|
Qafa e Peklenës-Vjellaku-Maja e Hasanit-Rusolia-Shtedimi
Autor: Shba Shkëmbi Datum objave: 15.4.2026. |
|
|
|
Pogled s padina Vjelakuta na Koprivnik
|
Shtupeq i Vogël / Mali Štupelj; Мали Штупељ
|
S prijevoja Qafa e Qyqes (Kukavičji prijevoj; KOORDINATE 42.68472, 20.20722) u Malom Štupelju vidi se grad Peć. U selu se nalazi izvor Kroni Ramë Ali Lajoi (KOORDINATE 42.68747, 20.21096).
Silazak s Qafe e Livadhit i izlazak na livade iznad Malog Štupelja (Shtupeq i Vogël)
|
BJESHKËT E RUGOVËS – Reportazh
Autor: SHTIGJET E JETËS Datrum objave: 16.6.2024. Opis. Reportazhi nga Bjeshkët e Rugovës me fokus në Shtupeqin e Vogël,sjell panoramët e rralla, mënyrën e jetës së banorëve, vështirësitë brënda tij si dhe perspektivën që do të sjell ndërtimi njërës prej tri arterjeve rrugore të cilat çojnë në këtë fshat,ndër më të madhin në sipërfaqe si dhe ndër më të banuarit nga të 13 fshatrat malore të Rugovës. BJESHKËT E RUGOVËS – Reportazh Gazetari & Produksion: Ajetë Sh. Beqiraj Drone: @VeprimMulhaxha JETA NE ALPE: • JETA NË ALPE 
Pogled na Qafa e Qyqes
By Leonitaagashi - Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=148424083 |
Shtupeq i Madh / Veliki Štupelj; Велики Штупељ
Fshatrat malore të Rugovës-SHTUPEQI I MADH
Autor: Ajete Shaban Beqiraj Official Datum objave: 1.7.2022. Opis. Reportazhi sjell ngjyra jete nga fshatrat panoramike të Rugovës, gjegjsisht nga fshati Shtupeq i Madh, rreth 13 kilometra larg nga qyteti I Pejës,ku familjet e mbetura mbijetojnë me turizëm dhe promovojnë vlerat e shumëfishta të trashëgimisë kulturore dhe natyrore të Kosovës Prijevod. Reportaža donosi boje života iz panoramskih sela Rugove, odnosno iz sela Shtupeq i Madh, oko 13 kilometara udaljenog od grada Peći, gdje preostale obitelji preživljavaju od turizma i promoviraju višestruke vrijednosti kulture i prirodne baštine Kosova. |
Breza (Shtupeq i Madh)
PEKLENA / PAKLEN / PAKLENA
NADMORSKA VISINA 1376 m
NADMORSKA VISINA 1376 m
|
Peklena Rugovë, Kosova, Maj 2016, Hiking Njeri
Datum objave: 1.8.2016. Autor: Outdoor Njeri |
Peja / Peć
|
|
I Love Peja with Paraglide
Autor: Dini Begolli Datum objave: 26.4.2021. Opis. Flying above Peja with Paraglide |
AKTIVNOSTI
Aktivnosti na snijegu
|
Štedim - skriveni biser Rožaja / Netaknuta ljepota Crne Gore
Autor: NVO Štedim Datum objave: 26.102025. Opis. Štedim, manje poznat, ali izuzetno autentičan lokalitet u opštini Rožaje u Crnoj Gori, budući ski centar koji je nada za ozbiljan razvoj turizma u opštini Rožaje i sjeveru države. Podržano od Ministarstva turizma 2025. godine |
IZVORI I LITERATURA
JANKOVIĆ, Srđan: Zločin u Kaluđerskom lazu bez počinilaca. Slobodnaevropa.org, 4.9.2015.
MILIČEVIĆ, Elmira: Ahmica. Zvocara, 7.12.2021.
V., M.: Kosovski državljanin zauzeo državno zemljište na Hajli, policija podnijela prijavu. RTCG, 23.12.2025.
MILIČEVIĆ, Elmira: Ahmica. Zvocara, 7.12.2021.
V., M.: Kosovski državljanin zauzeo državno zemljište na Hajli, policija podnijela prijavu. RTCG, 23.12.2025.
- Opis. Rožajska policija podnijela je krivičnu prijavu protiv državljanina Kosova H.M. zbog sumnje da je izvršio krivično djelo protivpravno zauzimanje zemljišta na Hajli. Kako je precizirano, krivično djelo izvršeno je na planini Hajli, u blizini Ski centra Štedim.
